Historia BiOK

Gminna Biblioteka Publiczna w Tąpkowicach działa od stycznia 1956 roku.

W początkowych latach swej działalności nosiła nazwę Gromadzkiej Biblioteki Publicznej, co związane było z podziałem administracyjnym kraju. Gromadzka Biblioteka Publiczna w Tąpkowicach swą pierwszą siedzibę miała w remizie OSP, w ciągu roku została przeniesiona do mieszkania prywatnego państwa Czernikarz przy ul. Zwycięstwa 16. Księgozbiór dla nowo tworzonej biblioteki był gromadzony od 1951 roku. Częściowo przekazywany był przez Bibliotekę Powiatową w Będzinie, częściowo przez Państwowe Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Bibliotek w Warszawie, w części przez Bibliotekę Okręgową w Stalinogrodzie (ówczesna nazwa Katowic).

Pierwszy zapis dotyczący Biblioteki Publicznej w Tąpkowicach pochodzi ze stycznia 1956 roku. Jest to wpis do księgi inwentarzowej, zatwierdzonej przez Gromadzką Radę Narodową w Tąpkowicach i opatrzonej pieczęcią okrągłą z godłem państwa pośrodku i napisem w otoku Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Tąpkowicach oraz pieczęcią podłużną następującej treści: Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej – Zygfryd Michalak – podpis nieczytelny.

Mimo usilnych poszukiwań nie odnaleziono w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Będzinie, której w roku 1956 podlegała biblioteka, danych dotyczących utworzenia biblioteki w Tąpkowicach. Odnalezione zostały protokoły kontroli książnicy przez instruktorów Powiatowej Biblioteki Publicznej w Będzinie z kwietnia 1956 roku, które informują o wyposażeniu placówki w księgozbiór (dwieście kilkadziesiąt książek), sprzęt biblioteczny i warsztat informacyjny. Rok 1956 zamknięty został stanem księgozbioru w ilości 685 woluminów.

Od stycznia 1957 roku biblioteka w Tąpkowicach podlegała Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Tarnowskich Górach. Sprawozdanie statystyczne za 1957 rok informuje, że na dzień 31 grudnia księgozbiór biblioteczny składał się już z 916 woluminów. W bibliotece zarejestrowało się 149 czytelników, którzy wypożyczyli w ciągu roku 1551 książek.

Pierwszymi bibliotekarkami tąpkowickiej biblioteki w 1956 roku były panie Zdzisława Swoboda i pani Zofia Swoboda Raiwa. Od stycznia 1957 roku kierownikiem biblioteki był śp. Edward Gręda, który z trzyletnią przerwą m.in. na służbę wojskową pracował w bibliotece do 15 września 1978 roku.

W czasie nieobecności pana Grędy w bibliotece pracował od 2 listopada 1957 roku do 15 listopada 1958 roku pan Andrzej Stanik, od 16 listopada 1958 roku do 31 października 1960 roku pan Lech Dyluś. Od 15 września 1978 roku dyrektorem biblioteki jest pani Róża Szydło.

W początkowym okresie swej działalności biblioteka miała bardzo skromne warunki lokalowe i wyposażeniowe. Pomimo tego księgozbiór i czytelnictwo systematycznie wzrastały. W roku 1966, a więc po 10 letnim okresie działalności biblioteka liczyła 2905 woluminów, w tym 629 woluminów literatury dla dzieci i młodzieży, 1608 wol. literatury dla dorosłych i 668 wol. literatury popularno – naukowej. 234 czytelników zarejestrowanych w ciągu roku 1966 wypożyczyło 3907 książek. W tym czasie funkcjonowały także dwa punkty biblioteczne w Niezdarze i w Ossach. Punkt biblioteczny w Niezdarze prowadziła śp. Teresa Duda. Natomiast punkt biblioteczny w Ossach prowadził najpierw pan Jerzy Ogłoza, później pani Rozalia Farnicka.

Z końcem lat sześćdziesiątych biblioteka ponownie została przeniesiona do remizy OSP, poprawiając w ten sposób warunki lokalowe i wyposażeniowe (zakup regałów bibliotecznych).

W 1973 roku po zlikwidowaniu w Polsce gromad i utworzeniu gmin do biblioteki tąpkowickiej zostały włączone dwie filie biblioteczne w Ożarowicach i w Zendku. Obecna filia biblioteczna w Ożarowicach utworzona została w 1966 roku jako Gromadzka Biblioteka Publiczna i znalazła swą siedzibę w budynku prywatnym państwa Henryka i Zenobii Frączek przy ulicy Stawowej 1 i mieści się tam do chwili obecnej. Nowo otwarta biblioteka liczyła zaledwie 373 woluminy, ale z czasem książek zaczęło systematycznie przybywać. Pierwszą bibliotekarką w Ożarowicach została pani Alina Szydło, która pracowała w bibliotece do 30 września 1967 roku. Od 1 października 1967 roku do 30 listopada 1967 roku bibliotekę prowadziła pani Alfreda Świadek. W okresie od 1 grudnia 1967 roku do 31 października 1969 roku pracowała pani Melania Tajak. W latach od 1 listopada 1969 do 31 październik 1973 – śp. Zofia Muc, a do 1 listopada 1973 do 1 lutego 1987 w bibliotece pracował śp. Adolf Blachliński. Od 2 lutego 1987 roku kierownikiem ożarowickiej filii jest pani Krystyna Nowak.
Od 3 sierpnia 2015 roku filia biblioteczna działa w nowym, pięknym pomieszczeniu znajdującym się przy ul. Sportowej 1 (nad przedszkolem), a wybudowanym w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-20013. Została też wyposażona w nowe meble oraz czytelnię ineternetową z 10 stanowiskami komputerowymi. Przedłużeniem biblioteki jest świetlica zlokalizowana na tym samym piętrze.

Filia biblioteczna w Zendku założona została w 1966 roku i znalazła lokum w Szkole Podstawowej w Zendku. Nowo otwarta biblioteka liczyła 214 woluminów, których ilość corocznie systematycznie wzrastała. Do końca 1969 roku podlegała pod Gromadzką Bibliotekę Publiczną w Mierzęcicach. Od stycznia 1970 roku sołectwo Zendek zostało włączone do Gromady Ożarowice, a wraz z nim biblioteka. W latach siedemdziesiątych po wybudowaniu remizy strażackiej znalazła w niej siedzibę również biblioteka. Pierwszą zendkowską bibliotekarką do 31 sierpnia 1985 roku była śp. Janina Bukowska. Od 1 września 1985 roku do 30 kwietnia 1996 roku w bibliotece pracował pan Jerzy Bukowski, a od czerwca 1996 roku pracuje pani Bożena Duda.

W roku 1976, po dwudziestoletnim okresie działalności w bibliotece znajdowało się 12017 książek, w tym 2766 książek z literatury dla dzieci i młodzieży, 5908 książek z literatury dla dorosłych oraz 3343 książki z literatury popularno – naukowej.

W roku 1986 po trzydziestoletnim okresie działalności książnica liczyła 20641 woluminów, w tym 4465 książek dla dzieci i młodzieży, 10022 książki dla dorosłych oraz 6154 książki literatury popularno naukowej. W ciągu roku zarejestrowanych było w bibliotece 898 czytelników, którzy wypożyczyli łącznie 12431 książek.

W latach osiemdziesiątych rozpoczęto prenumeratę czasopism dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Od tego momentu czytelnicy mogą korzystać z prasy na miejscu w bibliotece jak również wypożyczać czasopisma do domu, na tej samej zasadzie jak wypożycza się książki. Od lat osiemdziesiątych biblioteka stawała się coraz atrakcyjniejsza dla czytelników, zwłaszcza dziecięcych i młodzieżowych poprzez organizację różnego rodzaju imprez, konkursów, prelekcji, spotkań z ciekawymi ludźmi, wieczorów bajek dla dzieci itp. Czytelnicy reprezentowali i reprezentują do tej pory gminę na różnego rodzaju konkursach na szczeblu rejonowym, powiatowym i wojewódzkim odnosząc w nich sukcesy, co dla wszystkich jest bardzo satysfakcjonujące. Niesamowitym przeżyciem dla młodych czytelników było spotkanie z samym Alfredem Szklarskim – autorem książek z serii przygody Tomka Wilmowskiego. Wszyscy uczestnicy spotkania słuchali pana Alfreda z zapartym tchem, a jego autografy przechowują do tej pory jak cenne trofea.

Od stycznia 1987 roku funkcjonował punkt biblioteczny w Pyrzowicach, mający swą siedzibę w pyrzowickiej świetlicy. Punkt biblioteczny prowadziła pani Bogusława Gorczyca.

W 1990 roku, po rozbudowie budynku Gminnego Ośrodka Kultury Biblioteka otrzymała dodatkowe pomieszczenie, do którego przeniesiony został księgozbiór dziecięcy i młodzieżowy. Utworzono 20 miejsc dla czytelników korzystających ze zbiorów na miejscu. Zwiększono także liczbę etatów zatrudniając nowych pracowników, panią Henrykę Kuc i panią Alinę Kocyga, co umożliwiło wydłużenie godzin otwarcia biblioteki dla czytelników do 12 godzin dziennie.

W roku 1991 w związku z trudną sytuacją ekonomiczną biblioteki zostały zlikwidowane punkty biblioteczne w Ossach i w Pyrzowicach.

Z dniem 1 stycznia 1995 roku Gminna Biblioteka Publiczna w Tąpkowicach Uchwałą Rady Gminy Nr V/36/94 z dnia 28 grudnia 1994 roku została połączona z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Tąpkowicach przyjmując nazwę Biblioteka i Ośrodek Kultury. W tej strukturze działa do chwili obecnej.

Czterdziestolecie działalności biblioteka zamknęła następującym stanem czytelnictwa: 824 czytelników zarejestrowanych w ciągu roku, wypożyczonych książek ogółem 24886, w tym 1553 na miejscu (księgozbiór podręczny). W 1996 roku księgozbiór biblioteki składał się z 24747 książek, w tym literatury pięknej dla dzieci i młodzieży 5849, literatury pięknej dla dorosłych 11773 i literatury popularno – naukowej 7125 egzemplarzy. Prenumerowanych było w tym czasie 11 tytułów czasopism, które wypożyczone były 962 razy w ciągu roku. W tym okresie przeprowadzona została selekcja księgozbioru, w czasie której wycofano ze zbiorów książki zdezaktualizowane i nie czytane przez czytelników.

W latach 2000 – 2003 przeprowadzony był remont kapitalny budynku BiOK, który objął wymianę centralnego ogrzewania, wymianę instalacji elektrycznej i odgromowej, wyrównanie poziomu podłóg, wymianę okien i drzwi, położenie gładzi gipsowej na ścianach, wykładzinę podłogową oraz zakup nowych mebli. Po przeprowadzonym remoncie i zmianie wyposażenia biblioteka stała się placówką nowoczesną. Biblioteka jest skomputeryzowana, zbiory są opracowywane w programie bibliotecznym MAK ale mimo to nadal prowadzony jest kartkowy katalog, do którego przyzwyczajeni są starsi czytelnicy.

Gminny Ośrodek Kultury został utworzony z dniem 1 stycznia 1979 roku na mocy Uchwały Gminnej Rady Narodowej Nr V/17/79 z dnia 29 września 1978 roku.

Swą siedzibę znalazł w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej w Tąpkowicach przy ulicy Zwycięstwa 17. Ośrodek kultury, to instytucja, która skupia pod jednym, naczelnym kierownictwem liczne grupy celowe, rozwijające działalność kulturalno-oświatową. Są to najczęściej grupy miłośnictwa artystycznego, naukowego i technicznego, grupy amatorskie rozwijające twórczą i odtwórczą działalność artystyczną, a także działalność naukową i techniczną, różne grupy rozrywkowo-towarzyskie, oraz grupy działaczy społeczno-kulturalnych, organizujących życie kulturalne środowiska lokalnego, zawodowego czy innego. Grupy te korzystają z opieki prawnej domu kultury, jego zasobów materialno-technicznych i finansowych, pomocy kadrowej i metodycznej, ich praca ma charakter planowy i intensywny. Takich grup planowych jest w domu kultury co najmniej kilka, co wymaga odpowiednio rozbudowanej struktury organizacyjnej, bogatego systemu sprzężeń organizacyjnych oraz rozwiniętego systemu kierowania , opartego na wiedzy specjalistycznej. Tak więc jest instytucją wieloplacówkową.

Kolejną jego cechą jest wielofunkcyjność. Niekiedy nawet nazywany jest wielofunkcyjną instytucją kulturalną. Spełnia on wszystkie funkcje przypisane działalności kulturalno-oświatowej i jest to jego powinnością, a ponadto jeszcze dostarcza wsparcia organizacyjnego, materialnego, technicznego, moralnego i instrukcyjno-metodycznego pozostałym organizatorom pracy kulturalno-oświatowej w środowisku.

Na potrzeby nowo powstałego ośrodka kultury zaadoptowane zostały trzy pomieszczenia znajdujące się na piętrze budynku, czyli pokój instruktorski, gabinet dyrektora i świetlicę. Świetlica przeznaczona była do prowadzenie różnego rodzaju zajęć z dziećmi i młodzieżą, takimi jak rytmika, kółko teatralne, taniec ludowy oraz nauka gry na instrumentach. Większe imprezy kulturalne jak koncerty, zabawy taneczne, występy kabaretów odbywały się na dużej sali, która do 1984 roku była w gestii strażaków. Decyzją Naczelnika Gminy Nr 7019/25/84 z dnia 21.11.1984 roku budynek remizy strażackiej został przekazany we władanie Gminnego Ośrodka Kultury w Tąpkowicach. Ochotnicza Straż Pożarna otrzymała w użytkowanie 3 pomieszczenia o powierzchni 55m², garaże i część operacyjną budynku oraz możliwość bezpłatnego korzystania z sali widowiskowej celem organizowania zabaw, zebrań, posiedzeń itp.

Od momentu utworzenia Gminnego Ośrodka Kultury sprawy kultury w gminie były skupione wokół niego. W latach osiemdziesiątych XX wieku w skład GOK-u wchodziły świetlice w Ożarowicach i w Pyrzowicach. Ożarowicka świetlica została zlikwidowana z chwilą likwidacji klubu RSW „Prasa – Książka – Ruch”, 31 maja 1990 roku. W pomieszczeniu po byłym klubie utworzono sklep spożywczy. Świetlica w Pyrzowicach zlikwidowana została z dniem 31 sierpnia 1991 roku w związku z trudną sytuacją finansową gminy i przeobrażeniami gospodarczymi w kraju.

Pierwszym dyrektorem Gminnego Ośrodka Kultury była pani Irena Róg, która pracowała od momentu jego utworzenia do 31 sierpnia 1981 roku. Od 1 września 1981r. do 31 stycznia 1982r. p.o. dyrektora była pani Bogusława Wienczek. Od 1 lutego 1982 roku do 31 sierpnia 1991 roku dyrektorem była pani Henryka Irasiak. Od 1 września 1991 roku do 31 sierpnia 1994 roku dyrektorowała pani Beata Zawiślak. Z dniem 1 września 1994 roku stanowisko dyrektora zostało powierzone pani Róży Szydło, która pełni tę funkcję do nadal.

Od tego momentu do 31 grudnia 1994 roku Gminny Ośrodek Kultury funkcjonował bez dodatkowych filii w postaci świetlic. W nowej strukturze, jako instytucja połączona z Gminną Biblioteką Publiczną rozpoczął działalność z dniem 1 stycznia 1995 roku.

W latach 1986 – 1989 przeprowadzono remont kapitalny budynku Ośrodka Kultury wraz z dobudową zaplecza kuchennego przylegającego do sali widowiskowej i części dydaktycznej oraz kotłowni. W ramach remontu dokonano wymiany wszystkich okien na plastikowe, wymieniono wykładziny podłogowe, doprowadzono do wszystkich pomieszczeń, które tego wymagały wodę oraz założono centralne ogrzewanie. Po rozbudowie i remoncie budynek zyskał na funkcjonalności i wyglądzie zewnętrznym.

Od 2010 roku Biblioteka bierze udział w programie „Akademia Orange dla Bibliotek”.